Dokumentet historike tregojnë një nga kapitujt më të dhimbshëm të historisë shqiptare. Pas Luftërave Ballkanike (1912–1913) dhe pushtimit të trojeve shqiptare nga ushtritë serbe, malazeze dhe greke, nisi një proces i madh dëbimi dhe shpërnguljeje të shqiptarëve nga Kosova, Maqedonia dhe treva të tjera.
Sipas historianëve, vetëm në vitet e para pas luftës u dëbuan mbi 200 mijë shqiptarë, ndërsa në periudhën deri në shpërbërjen e Mbretërisë Jugosllave numri i të shpërngulurve drejt Turqisë arriti rreth 350 mijë banorë.
Në vitin 1938 u diskutua edhe një konventë mes Jugosllavisë dhe Turqisë për shpërnguljen e 250 mijë myslimanëve, ku shumë prej tyre ishin shqiptarë.
Por reagimi i fortë i elitës shqiptare dhe diplomacisë së kohës pengoi zbatimin e plotë të këtij plani.
Kjo histori mbetet një dëshmi e përpjekjeve për spastrimin etnik dhe rezistencës së shqiptarëve për të mbrojtur identitetin dhe trojet e tyre.